Theorie en praktijk

Rioolvreemd water is water dat in de theorie niet in het riool thuishoort, maar in de praktijk wel via de riolering naar de zuivering wordt afgevoerd en het aanbod op droge dagen daar in sommige gevallen zelfs kan verdubbelen. Rioolvreemd water is bijvoorbeeld grondwater dat via lekke rioolbuizen binnenkomt, drainagewater of oppervlaktewater. DI is om meerdere redenen een probleem. Het kost extra energie voor rioolgemalen, het is ongunstig voor het functioneren van zuivering en kan sterk bijdragen aan verdroging doordat schoon water uit het gebied wordt afgevoerd. Vooral bij aanvullende zuivering ten behoeve van verwijdering van restenaten geneesmiddelen kan rioolvreemd water tot aanzienlijke onnodige kosten lijden.

Discrepantie is het verschil tussen enerzijds de vuillast (uitgedrukt in vervuilingseenheden) van inwoners en bedrijven die in theorie wordt verwacht op de zuivering en anderzijds het vuilaanbod dat daadwerkelijk wordt gemeten. Dit verschil – tot wel 20 of 30 procent -  is ongewenst omdat de zuiveringskosten daardoor niet eerlijk worden verdeeld over de ‘vervuilers’. Zo kan  bijvoorbeeld  een bedrijf meer of minder vervuilingseenheden lozen dan waar het zuiveringsheffing over betaalt. 
Rioolvreemd water betreft dusr kubieke meters en discrepantie betreft vervuilingseenheden. In beide gevallen betreft het een verschil tussen theorie en praktijk. 

Goed, maar arbeidsintensief

Drie jaar geleden is er een eerste Excel-rekentool gemaakt waarmee de waterschappen op een eenduidige en uniforme manier rioolvreemd water en discrepantie konden berekenen. Dat werkte tijdens de vorige benchmark op zich goed, maar het is arbeidsintensief om alle gegevens handmatig in te voeren. Vandaar de gezamenlijke zoektochtnaar meer gemak, gebruiksvriendelijkheid en minder kans op fouten, in de vorm van een geautomatiseerde online tool. Met Waterschap Brabantse Delta is er een eerste prototype gemaakt binnen DEEP, het Data Science & Engineering Expert Programma van de waterschappen waarin Royal HaskoningDHV ook al nauw samenwerkt met Het Waterschapshuis.

Slimme koppelingen

De tool wordt ontwikkeld op het Microsoft Azure Cloud platform van het Waterschapshuis. Slimme koppelingen maken het mogelijk om gebruik te maken van verschillende online databronnen zoals het Weer Informatie Waterbeheer (WIWB) voor de neerslaggegevens en Z-info, een centraal systeem met meetgegevens van de aanvoer van afvalwater naar de zuiveringen. Via een interactief dashboard kunnen de Waterschappen in aanvulling op deze praktijkgegevens de theoretische waarden invoeren en berekeningen voor rioolvreemd water en discrepantie starten. 

De nieuwe online tool komt begin 2022 beschikbaar voor de waterschappen, zodat zij deze kunnen inzetten voor de Benchmark Zuiveren over het jaar 2021. Momenteel toetst Waterschap Zuiderzeeland een pilotversie. Die wordt vervolgens opschaald naar een versie die alle waterschappen kunnen gebruiken voor de Benchmark. Het Waterschapshuis krijgt het beheer over de tool. 

Op weg naar verdere verbetering

Inzicht in rioolvreemd water en discrepantie is belangrijk voor het goed kunnen uitvoeren van de watertaken door gemeenten en waterschappen. Na de oplevering van de tool voor de Benchmark zal de ontwikkeling hiervan dan ook verder gaan. Dit wordt afgestemd met de gebruikers - de waterschappen. Hierbij wordt onder meer gedacht aan het toevoegen van analyses per rioolgemaal, als verfijning van de huidige analyses op zuiveringsniveau, uitbreiding van de analysemethodes van rioolvreemd water, het toevoegen van een analyse van de hemelwaterafvoer naar een gemaal of zuivering en gebruik daarbij van deBGT-inlooptool en -tabel. Deze worden momenteel in opdracht van Stichting RIONED en STOWA doorontwikkeld.

Hiermee kunnen de waterschappen beter en sneller inzicht krijgen in hun prestaties en verdere verbeteringen doorvoeren. Deze aanpak is een goed voorbeeld van de noodzaak en de waarde van data-gestuurd werken in het waterbeheer.

Heeft u vragen of wilt u meer informatie over deze tool, neem dan contact op met Wouter Stapel – Adviseur waterketen.