Niet alleen in Nederland, maar ook in andere grootstedelijke gebieden in de wereld vallen mij een aantal interessante trends op. Ontwikkelingen die invloed hebben op het bouwfysische aspect van het ontwerpen, maar ook op mijn rol van bouwfysicus. Kijk eens om je heen in een willekeurige grote stad. Daar vindt steeds meer verstedelijking plaats, de bebouwing verdicht en er verrijzen wooncomplexen op hooggeluidbelaste locaties die vroeger ondenkbaar waren. Want niemand wilde vroeger toch pal langs het spoor wonen? Ook komt er steeds meer hoogbouw, bestaand vastgoed wordt hergebruikt en de roep om flexibiliteit en functiemenging wordt steeds dwingender. We benutten de binnenstad steeds vaker om er zowel te ontspannen en te recreëren, dan om er te wonen en te werken. Kortom, ik merk dat het speelveld voor de bouwopgave steeds complexer wordt, ook binnen mijn vakgebied. Onze rol verplaatst zich van luxe toevoeging naar noodzaak.

Hoe realiseren we ondanks die verstedelijking en verdichting tóch gezonde gebouwen tegen een zo laag mogelijke milieu-impact? Ik wil graag het verschil maken en mijn steentje bijdragen aan een gezonde en duurzame omgeving. In feite is de sleutel naar succes al lang geleden gevonden door integraal multidisciplinair te ontwerpen. Maar… ontwerpen we wel écht integraal? En doen we dit wel vanaf het juiste moment, vraag ik me af. Wat ik zie gebeuren in projecten is, dat al in een heel vroeg stadium van een ontwerp belangrijke keuzes worden gemaakt. Keuzes die soms goed, maar soms juist niet goed passen bij een duurzaam en toekomstbestendig ontwerp. Vaak zal een groot deel van deze ontwerpkeuzen 'onbewust' worden gemaakt. Maar toch. Ik zie dat gezondheidsaspecten en duurzaamheidsaspecten slechts ten dele onderdeel uitmaken van het afwegingskader van beeldkwaliteitsplan, bouwvolumes, positionering van gebruiksfuncties, oriëntatie en gevelprincipes. Welke kansen laten we hierdoor liggen? En hoe erg is dat?

Ik denk dat integraal multidisciplinair ontwerpen in de praktijk echt anders kan. Anders moet. Ik wil niet alleen de 'saus' bedenken die over het ontwerp geschonken kan worden voor een mooi label. Mijn bijdrage is meer dan een mooie afleidingsmanoeuvre om slechte ontwerpkeuzen te verhullen. Misschien is het juist door mijn rol als bouwfysicus in projecten dat ik, vanuit de transitie van luxe toevoeging naar noodzaak, zie dat het anders moet. En anders kán. Gelukkig kon ik al in vele projecten die rol van adviseur vervullen. En het is fijn te ervaren dat onze positie het afgelopen decennium al flink is veranderd.

Toch is er nog steeds belangrijk terrein te winnen. Ik ben er echt van overtuigd dat de bouwfysicus veel meer die rol van adviseur moet innemen. Duurzaamheid bereiken we niet door alleen te toetsen en vast te houden aan de wettelijke minimale kaders. We moeten kansen signaleren, ambities formuleren én bewaken. En bovenal zullen we moeten zorgen voor geïnformeerde besluitvorming, door inzichtelijk te maken wat de impact is van ontwerpkeuzen op comfort, gezondheid, functionaliteit en milieu-impact.

Wilt u reageren op deze blog van Vivian? Graag! Mail dan naar [email protected]. Vivian is overigens nog lang niet uitgeblogd. Lees hier haar 2e blog over het tijdig inzetten van parametrische tools tijdens het ontwerpproces.

Vivian Timmermans | Royal HaskoningDHV